Tożsamość narodowa cz.II

 

 "Żydem natomiast może zostać każdy człowiek. Niezależnie od rasy, narodowości, języka, którym się posługuje. Żydami są Murzyni, Azjaci, Latynosi, Słowianie, Nordycy itd. Każdy, jeśli podejmie decyzję i przejdzie przez proces konwersji, staje się nie tylko wyznawcą judaizmu, czyli żydem, ale automatycznie staje się także członkiem narodu żydowskiego, czyli Żydem."

 

  "Żydzi modlący się w synagodze w Yom Kippur"
Maurycy Gottlieb, 1878, olej na płótnie.
 
(Za: http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/5/51/Gottlieb-Jews_Praying_in_the_Synagogue_on_Yom_Kippur.jpg )

 

„Kto jest Żydem?”, to pytanie, na które nie istnieje – co zaskakujące – jednoznaczna odpowiedź.
Po pierwsze, na to pytanie istnieje odpowiedź obowiązująca w prawie religijnym  - halasze (halacha jest żydowskim prawem religijnym). Po drugie, mamy także odpowiedź obowiązującą w prawie cywilnym Izraela.
Odpowiedzi te nie są identyczne.
Bycie Żydem jest definiowane w różny sposób i według różnych kryteriów. W dodatku pogląd na to, kto jest Żydem, ulegał zmianom historycznym. Samo określenie „Żyd” też ma wiele historycznie zmiennych znaczeń i współczesnych sensów, a także stanowi skomplikowany splot kryteriów etnicznych, religijnych i narodowych.

Współcześnie wszystkie odłamy judaizmu zgadzają się w jednym: że osoba, której matka jest  Żydówką – jest Żydem, a dzieci każdej kobiety, która jest Żydówką – są Żydami. „Zasada matrylinearności” jest niepodważalnym kryterium i nie zmienia go ani fakt wychowania się w innej kulturze, ani związek z inną religią (jakkolwiek w tej sprawie istnieją odmienne, zdecydowanie mniejszościowe zdania, między innymi opinia Majmonidesa).

Przez wiele stuleci wyznacznikiem żydowskości  były zasady halachy.

Według halachy Żydem jest:

    * ta osoba, której matka była Żydówką
    * ta osoba, która przeszła przez proces konwersji na judaizm, zgodny z wymogami religijnego prawa żydowskiego

Linia ojca obowiązywała niewątpliwie w czasach Patriarchów – do chwili ogłoszenia Tory, choć z wyjątkami, bo na przykład jeden z dwu synów Awrahama (Jiszmael) nie był Żydem, podobnie jak jeden z synów Jicchaka (Esaw). Późniejsze reguły są dziś dla nas dość niejasne, bo w Torze nie ma żadnych, wyrażonych wprost oznajmień na temat tego, że linia matki jest decydująca, jakkolwiek w tekście różnych ksiąg Tanachu (Biblii Hebrajskiej) (np. Dewarim 7, 4; Księga Ezdrasza 10, 3) zawarte są nieliczne stwierdzenia, dające poważne podstawy, aby przypuszczać, że już wtedy za Żydów uznawano dzieci matek żydowskich, a nie żydowskich ojców.

Stanowcze stwierdzenie, że linia matki decyduje (i kodyfikacja tego w prawie), nastąpiła znacznie później w Torze Ustnej. To Miszna (Kiduszin 3, 12) stwierdza, że Żydem jest dziecko żydowskiej matki. Istnieje hipoteza, że w czasach, gdy ustanawiano to prawo (około 200 n.e.), wiele dzieci rodziło się w wyniku gwałtów na kobietach żydowskich lub wykorzystywania ich jako niewolnic. Aby umożliwić tym dzieciom egzystencję w środowisku Żydów, uznano ostatecznie, że żydowskość matki jest ważniejsza od tego, kim był ojciec. Kryterium ówczesne było kryterium biologicznym i religijnym jednocześnie. Takie pozostało w żydowskim prawie religijnym.

Obecnie niektóre nurty judaizmu uznają za Żydów dzieci, których ojciec jest Żydem, a matka nie jest Żydówką, o ile dzieci te wychowywane są w tradycji żydowskiej. Wszystkie odłamy judaizmu uznają za Żydów dzieci małżeństw mieszanych, jeśli matka jest Żydówką.

Co najbardziej istotne, to fakt, że prawo religijne i praktyka życiowa zawsze utożsamiały przynależność do judaizmu z przynależnością - najpierw do  "ludu Izraela", a później - do "narodu Izraela".

Żydem natomiast może zostać każdy człowiek. Niezależnie od rasy, narodowości, języka, którym się posługuje. Żydami są Murzyni, Azjaci, Latynosi, Słowianie, Nordycy itd. Każdy, jeśli podejmie decyzję i przejdzie przez proces konwersji, staje się nie tylko wyznawcą judaizmu, czyli żydem, ale automatycznie staje się także członkiem narodu żydowskiego, czyli Żydem.
Jeżeli np. Polinezyjczyk zamieszka w Irlandii i przyjmie wiarę katolicką – będzie Polinezyjczykiem-katolikiem. Jeśli jednak Polinezyjczyk dokona konwersji na judaizm, nie będzie Polinezyjczykiem wyznającym judaizm, ale po prostu Żydem i innych Żydów będzie obowiązywał wobec niego religijny nakaz „miłowania konwertytów” (Dewarim 10, 19).
Judaizm jest więc w swoich fundamentalnych założeniach antyrasistowski, skoro akceptuje i włącza zarówno do religii, jak i do narodu żydowskiego ludzi wszystkich ras, na podstawie ich własnego wyboru i spełnienia jednakowych dla wszystkich wymogów konwersji.